سوالات مطرح شده در خصوص قانون ماليات بر ارزش افزوده متعدد است و در عين حال بر اساس مفاد قانون پاسخ همه سوالات نيز قابل رديابي نيست ، لذا پاسخ هاي داده شده صرفاً نظر كارشناسي و براساس رويه هاي موجود است كه مي تواند در اجرا با تغييراتي مواجه شود . ضمن اينكه با توجه به جديد بودن اين روش مالياتي در ايران ، براي روشن شدن تمام موارد ابهام بايد منتظر شد تا سازمان امور مالياتي ، آيين نامه ها و دستورالعمل هاي لازم را تهيه و صادر نمايند .
سوال 1: آيا درصد گمركي كه به عنوان ماليات و عوارض پرداختي قابل كسر از 3 درصد مالياتهاي وصولي مي شود يا خير ؟
پاسخ : حقوق ورودي كه شامل 4% حقوق گمركي موضوع ماده 41 و سود بازرگاني مي باشد و حقوق مذكور جزء قيمت تمام شده كالا محسوب مي شود و قابل تهاتر با ماليات بر ارزش افزوده نمي باشد و فقط ماليات ارزش افزوده پرداختي در گمرك قابل تهاتر با ماليات ارزش افزوده دريافتي از مشتري خواهد بود .
سوال 2: آيا 5/1 درصد عوارض شهرداري مانند ماليات مشمول كسر عوارض پرداختي در مراحل قبل مي باشد يا خير ؟
پاسخ : با توجه به ماده 40 ، بلي
سوال 3 : 5/1 درصد عوارض شهرداري بايد به وزارت دارايي پرداخت شود يا به شهرداري محل وقوع كارخانه ؟
پاسخ : 5/1 درصد عوارض بايد طبق ماده 39 به حسابهايي كه از طريق سازمان امور مالياتي كشور اعلام مي شود واريز گردد .
سوال 4: كمكهايي مانند تجميع عوارض ، عوارض قانون ماليات بر ارزش افزوده بايد به شهرداري محل وقوع كارخانه پرداخت شود . آيا شهرداريهاي محل مصرف توليدات از اين عوارض محروم نمي شوند ؟
پاسخ : تخصيص عوارض بومي (محل استقرار كارخانه ها) به شهرداري هاي محل تنها به عنوان يكي از منابع تامين مالي شهرداري هاي محل تلقي مي گردد و بايد اذعان نمود عوارض دريافتي از محل مواد 38 ، 43 ، 42 ، بند ب ماده 46 ، بند الف و ب ماده 47 از محل ساير منابع تامين اعتبار شهرداري هاي محل مي باشد .
شايان ذكر است حتي تمركز وجوه (موضوع تبصره 2 ماده 39) و منابع پيش بيني شده از محل وصول و تخصيص عوارض موضوع تبصره 3 ماده 41 ، بند ج ماده 46 ، بند ج ماده 47 و ... با هدف توسعه و توازن منطقه اي در راستاي جبران منابع مالي شهرداري هاي كمتر توسعه يافته پيش بيني گرديده است .
سوال 5 : كالاهاي ساخته شده و آماده قبل از تاريخ 1/7/87 كه از تاريخ مذكور به بعد عرضه مي شوند مشمول مقررات اين قانون مي باشند يا خير ؟
پاسخ : بلي
سوال6: كالهايي كه قبل از تاريخ 1/7/87 طبق اسناد و مدارك مثبته فروخته و تحويل خريدار شده اند ولي صورتحساب آنها از 1/7/87 به بعد صادر مي شوند از نظر ماليات مذكور چه وضعيتي خواهند داشت ؟
پاسخ : با توجه به مفاد قانون ويژه ماده 11 در صورتيكه كالا قبل از تاريخ 1/7/87 فروخته و تحويل شده باشد نبايد مشمول مايلات ارزش افزوده شود چون فروش قبل از اجرايي شدن قانون تحقق يافته است .
سوال 7: در مواردي كه مواد اوليه توليدي توسط متقاضي تامين و توليد كننده فقط بابت ساخت كالاي مورد نظر متقاضي حق الزحمه دريافت مي كند ، نحوه اجراي قانون چگونه است ؟
پاسخ : توليد كننده بايد علاوه بر حق الزحمه معادل 3% حق الزحمه را (5/1% + 5/1%) به عنوان ماليات بر ارزش افزوده و عوارض ، از متقاضي دريافت نمايد و در موقع تسليم اظهارنامه مربوط ، با ماليات و عوارض پرداختي خود (توليد كننده) تهاتر و در صورت مازاد ، مابقي را به حساب اداره مالياتي ذيربط واريز و در صورت كسري در حساب اعتبار مالياتي خود منظور كند .
سوال 8: در مورد فروش اقساطي (فروش نسيه) نحوه اجراي قانون چگونه است و ماليات در چه تاريخي بايد وصول شود ؟
پاسخ : با توجه به حكم ماده 11 صرف نظر از نوع فروش (اعم از نقد يا اقساط) ماليات و عوارض در صورت وقوع يكي از حالات مقرر در ماده 11 در همان تاريخ وقوع تعلق خواهد گرفت .
سوال 9: در مورد مبادلات غير نقدي (معاوضه دو كالا يا خدمات با يكديگر) نحوه تعيين بهاي كالا ها و خدمات متبادله براي احتساب ماليات چگونه بايد تعيين گردد ؟
پاسخ : به نظر مي رسد با توجه به ماده 14 بهاي روز كالا يا خدمت مورد معاوضه ماخذ محاسبه ماليات باشد ، اما لازم است سازمان امور مالياتي دراين مورد دستورالعمل روشني صادر نمايد .
سوال 10: در مواردي كه كالا از طرف خريدار مرجوع مي شود ، فروشنده نسبت به مالياتي كه در موقع فروش از خريدار دريافت كرده است چه تكليفي دارد ؟
پاسخ : بايد ماليات دريافتي را نيز مسترد نمايد .
سوال 11: در مور قراردادهاي فروش بلند مدت كه كالا به تدريج توليد و به خريدار تحويل مي گردد نحوه اجراي قانون چگونه است ؟
پاسخ : در اين صورت قانون ساكت است و احتياج به صدور بخشنامه ارشادي سازمان امور مالياتي دارد .
سوال 12: در مورد كالاهايي كه توليد كننده مستقيماً صادر مي كند نحوه استرداد ماليات پرداختي در مراحل قبلي چگونه است ؟
پاسخ : توليد كننده اي كه كالاهاي توليدي خود را صادر مي كند مي تواند با توجه به ماده 11 و 13 ماليات پرداختي قبلي را استرداد نمايد و نحوه استرداد و چگونگي اجراي تشريفات آن نياز دستور العمل سازمان امور مالياتي مي باشد .
سوال 13: وظيفه سازمان مالياتي در رابطه با موديان مالياتي چيست ؟
پاسخ : وظيفه سازمان مالياتي در مودر موديان ، اجراي صحيح كامل و بيطرفانه قانون بوده و علاوه بر آن لازم است موديان را ارشاد و موارد ابهام آنان را برطرف نمايد .
سوال 14: آيا واقعاً اگر شرايط ماده 27 در گزارش ماليات بر ارزش افزوده توسط حسابرسان و مديان رعايت شده باشد ، حوزه هاي مالياتي بدون رسيدگي اقدام به قبول و صدور برگ مطالبه خواهد كرد ، چون در حال حاضر اين مقوله در ماده 272 قانون اصولاً رعايت نمي شود ؟
پاسخ : ظاهر حكم ماده 27 دلالت بر اين مطلب دارد كه بايد گزارش بدون رسيدگي قبول شود و عدم رعايت اين موضوع در مورد ماده 272 دليل عدم رعايت در مورد ماده 27 اين قانون نخواهد بود .
سوال 15 : در مورد كالاهايي كه قبلاً 3% (1%+ 2%) ماليات از آنها دريافت نمي شده يعني مشمول اين قانون بوده و آيا بايد 5/1%+5/1% ارزش افزوده گرفته شود؟
پاسخ : بجز كالاها و خدمات موضوع ماده 12 كه معاف هستند ، بقيه كالاها مشمول دو فقره (5/1%+5/1%) جمعاً 3% مي باشد . ضمناً طبق ماده 13 صدرات نيز معاف است .
سوال 16: توليد كالاهايي كه طبق قانون تجميع عوارض مشمول عوارض نيست . طبق قانون ماليات بر ارزش افزوده چه حكمي دارد؟
پاسخ : بجز كالاها و خدمات موضوع ماده 12 كه معاف هستند ، بقيه كالاها مشمول دو فقره (5/1%+5/1%) جمعاً 3% مي باشد . ضمناً طبق ماده 13 صدرات نيز معاف است .
سوال 17: توليد كننده قطعاتي كه مشمول عوارض نيست آيا در حال حاضر مشمول ماليات بر ارزش افزوده مي شود ؟
پاسخ : اگر قطعات توليدي توليد كننده مزبور جزء موارد معافيت ماده 12 نباشد ، مشمول ماليات بر ارزش افزوده مي شود .
سوال 18: وضعيت عملكرد پايان سال مالي چگونه است و گزارش اظهارنامه پاياني به چه شكل مي باشد ؟
پاسخ : درمورد ماليات بر ارزش افزوده ، ادوار مالياتي طبق ماده 10 تعيين شده است و اظهار نامه هر دوره به طور جداگانه رسيدگي خواهد شد ولي امكان اصلاحات لازم با توجه به پيوستگي فعاليت مودي در اظهار نامه هاي بعدي – در صورتيكه در اظهارنامه هاي قبلي اشتباهي صورت گرفته باشد – نخواهد بود .
سوال 19 : نحوه ارايه گزارش ماليات پرداخت شده به دارايي به چه نحو است ؟
پاسخ : دراظهار نامه اي كه بايد حداكثر تا پانزده روز پس از پايان هر دوره تسليم شود محل مخصوصي براي ماليات هاي پرداختي و دريافتي پيش بيني خواهد شد .
سوال 20: در حال حاضر بابت شماره گذاري خودروها 5% مجموع ارزش گمركي و حقوق ورودي پرداخت مي شود . ليكن بند ج ماده 43 اصل 47 ، 3 % (2% ماليات و 1% عوارض) منظور شده آيا پرداخت 5% سوخت بابت شماره گذاري خودروها برقرار مي باشد يا خير؟
پاسخ : موارد لغو يا برقراري ماليات ها و عوارض قبلي درماده 52 قانون معين شده است .
مالیات ها به دو دسته تقسیم می شوند: مالیاتهای مستقیم و مالیات غیر مستقیم
مالیات مستقیم بر دارایی یا در آمد اشخاص تعلق می گیرد و هویت پرداخت کنندگان نهایی مالیات، بر مراجع دریافت مالیات مشخص است ولی مالیات غیر مستقیم به کالا و خدمات تعلق می گیرد و هویت پرداخت کننده نهایی مشخص نمی باشد.
مالیات بر ارزش افزوده مالیات غیر مستقیم و چند مرحله ای است که در مراحل مختلف زنجیره واردات، تولید و توزیع بر اساس درصدی از بهای کالاهای فروخته شده یا خدمات ارایه شده در هر مرحله اخذ می گردد، ولی مالیات پرداختی در هر مرحله از زنجیره واردات، تولید و توزیع به عنصر بعدی زنجیره انتقال می یابد تا نهایتاً توسط مصرف کننده نهایی پر داخت شود؛ زیرا عوامل توزیع و توزیع مالیاتهای پرداختی به دستهای قبلی را از مالیاتهای دریافتی از دستهای بعدی کم کرده، مازاد را به دولت پرداخت می کنند و بدین ترتیب عوامل تولید و توزیع مشمول پرداخت این مالیات نیستند بلکه واسطه وصول و ایصال مالیات هستند و پرداخت کننده واقعی مالیات مصرف کننده نهایی است.